გალელი გოგოს ცხოვრება – ერთი საერთო ისტორია

ქართულ ენასა და ლიტერატურას ართმევდნენ, მაგრამ უფრო გაძლიერებულად სწავლობდა. მიხვდა, ცრუ ისტორიას ასწავლიდნენ და ნამდვილი ისწავლა. სამშობლოს სიყვარულს უკრძალავდნენ და უფრო შეუყვარდა.

მონოლოგის ავტორი, რომელსაც ქვემოთ გთავაზობთ, ოკუპაციას მაშინაც აპროტესტებდა, როდესაც უკრძალავდნენ. დღეს ხმამაღლა დაიწყო საუბარი: 


„ისეთი ბავშვობა გვქონდა, ტალახში რომ ვთამაშობდით და ერთმანეთს ხელის ურიკებით ვატრიალებდით; რუსულ მულტფილმებს ვუყურებდით, მაგრამ ძალიან საინტერესო იყო.


ხშირად, როცა ბავშვობაზე ვსაუბრობთ, მეუბნებიან, ესა თუ ის თამაში ან ქართული სიმღერა როგორ არ ვიცი. შემდეგ ვუხსნი საიდანაც ვარ, და თავიანთი სიტყვები უკან მიაქვთ ხოლმე.


16-ის ვიყავი, სკოლა რომ დავამთავრე. გალის ერთ-ერთ სოფელში კვირაში 4 დღე ვსწვლობდით ქართულ ენასა და ლიტერატურას. 2010 წლიდან სასწავლო საათები შეამცირეს. იქ ჩემი კლასი ქართული ენის ცოდნით საუკეთესო იყო. უმაღლესში თითქმის მოუმზადებლად ჩავაბარეთ და კარგი შედეგიც დავდეთ.


სახელმძღვანელოებს მცირე რაოდენობით გვირიგებდნენ და გვეუბნეოდნენ „ეს უნდა იმყოფინოთო“. ჩვენ ვიწერდით, ასლებს ვაკეთებდით და ისე ვსწავლობდით.


აფხაზური ენა დახვეწილი არაა. 66 ასობგერისგან შედგება და  გამოსათქმელად ძალიან რთულია. სწავლა პირველი კლასიდან დავიწყეთ – მეხუთე კლასამდე. შემდეგ აღარ ვსწავლობდით და მეცხრე კლასიდან გავაგრძელეთ. მე-10, მე-11 კლასში ორი სხვადასხვა მასწავლებელი გვყავდა, ორივე განსხვავებულად საუბრობდა. ძალიან რთულია, ჩამოუყალიბებელი ენა გასწავლოს ადამიანმა, რომელმაც ეს ენა გამართულად თავადაც არ იცის. ქართული,  ინგლისურთან ერთად, უცხო ენად ითვლება. აფხაზური დამატებითი ენაა, ხოლო  რუსული – მშობლიური.


სწავლა რუსულად მიმდინარეობდა. წიგნები ძალიან ძველი და უინტერესო იყო, 50-70-იან წლებში დაბეჭდილი ლიტერატურას ვიყენებდით,  მალე ფუჭდებოდა.  ისე რთულად იყო დაწერილი, გაგება გვიჭრდა.


არ სურდათ, კარგი განათლება მიგვეღო, რადგან  იქ დავრჩენილიყავით და თავიანთი მიზნებისთვის გამოვეყენებინეთ. მათი მიზანია, ხელი შეუშალონ ჩვენს ხიდსაქეთ გადმოსვლასა და ცოდნის მიღებას.


არ მახსოვს, ვინ ითავა, აფხაზეთის თუ საქართველოს განათლების სამინისტრომ, მაგრამ პირველი კლასიდან მეთორმეტეს ჩათვლით  წიგნები გვაჩუქეს, სადღაც 15-16 ყუთი იქნებოდა. გადმოტანა  ძალიან რთული იყო. მამაჩემმა ორი რეისი გააკეთა და  წიგნები ზუგიდიდან გალში ჩამოიტანა. გაიგეს და სკოლებში, სადაც ისინი ნახეს, დაწვეს. ჩვენ დავმალეთ და მერე გამოვაჩინეთ ბავშვებთან.


ატესტატი რუსულ-აფხაზურ ენაზე გაიცემოდა. 17 ბავშიდან 8-9 ბავშვი ვაბარებდით, 6 თუ 7 ჩავირიცხეთ.


სოფელში დიდი გასაქანი არ გვქონდა. მინიმუმ, რაც შეიძლება გვქონოდა, ტელევიზორი იყო, ინტერნეტი დღესაც არაა. მეგაბაიტები რომ იყიდო და ნორმალურად მოიხმარო, თვეში დაახლოებით 300 ლარი გჭირდება. წინათ „მაგთის“ მოდემს ვიყენებდით ხოლმე. მახსოვს, ვთქვი: „არ ვიცი რაზე ჩავაბარებ, მაგრამ საქართველოს ისტორია უნდა ვისწავლო-მეთქი“.


მეოთხე საგნად ისტორიის ჩაბარება გადავწყვიტე და მომზადება ზუგდიდიში დავიწყე. სკოლის შემდეგ ისტორიაში მოსამზადებლად მამაჩემს ან მის მეგობარს გადავყავდი ხოლმე ზუგდიდში, ღამით იქ ვრჩებოდი და დილით კი სკოლაში ვბრუნდებოდი. მახსოვს, პირველად საქართველოს ისტორიის წიგნის რომელიღაც გვერდი გადავშალე, 4 ჯერ წავიკითხე  ერთი და იგივე მონაკვეთი, ვერ გავიაზრე, ვერ მივხვდი, რა ეწერა. ისტორიას რუსულად ვსწავლობდით და ყველფერი რუსულად მქონდა თავში ჩაბეჭდილი. ქართული ტერმინები არ ვიცოდი. ჩემმა რეპეტიტორმა წარმომადგენინა ის ყველაფერი, რაც წიგნის ფურცლებზე ეწერა და ამ ხერხმა გაამართლა.


სკოლას რომ ვამთავრებდით, აფხაზეთის სახელმწიფო უნვერსიტეტის ლექტორები მოვიდნენ. ცდილობდნენ, დავერწმუნებინეთ, რომ ამ უნივერსიტეტში ჩაგვებარებინა. გვითხრეს: „შეღავათს გაგიკეთებთ და ზოგიერთი ფაკულტეტის სწავლას უფასოდ შეძლებთო“.  აფხაზეთში აბიტურიენტების უმრავლესობა იქ აბარებს. 1 ან 2 წელში შეგიძლია დიპლომის აღება. ჩემი კლასიდან 2 ბავში წავიდა, რომელებსაც თბილისში ნათესავები არ ჰყავდათ და სახლი არ ჰქონდათ.



აფხაზეთის ისტორიის ტურზე დავდიოდით, სადაც სპექტაკლებს ვდგამდით. ძალიან ბევრს საქართველო ომის დამწყებად გამოჰყავდა. ისმოდა ფრაზები, „ქართველები ჩვენი ძმები არ არიან“, „ქართველები აფხაზებს კლავდნენ“ და ა.შ. რამდენჯერმე პროტესტის ნიშნად წამოვედით, მაგრამ დაგვაბრუნეს და გაგვაფრთხილეს, რომ პრობლემები შეგვექმნებოდა. აფხაზეთის ისტორიაზე  პატარა ბროშურაა, მაგრამ მათ გავრცობილი და შეცვლილი აქვთ ფაქტები. მაგალითად, გიორგი ბრწყინვალემ გაათავისუფლა რაღაც ტერიტორია, იქ წერია რომ აფხაზები მივიდნენ და მათ გაათავისუფლეს ეს ტერიტორია, ყველგან აფხაზები ჩანან და აფხაზეთის გარდა საქართველოს ნებისმიერი კუთხე გამოყვანილი ჰყავთ მათ მტრად.


აფხაზეთის ე.წ. განათლების სამინისტროს თაოსნობით სხვადასხვა რაიონის ბავშები შეგვახვედრეს, ჩვენი რეგიონის წარმოსაჩენად. ძირითადი სალაპარაკო ენა მეგრული იყო, საუბრის დროს დიდი აურზაური ატყდა, აფხაზეთის ტერიტორიაზე ვართ და რუსულად ისაუბრეთ, გადააშენეთ თქვენი მეგრულიო. არ ვიცოდი, რა მეთქვა, მხოლოდ ერთი კითხვა დამებადა, პარლამეტში აფხაზურად მიმდინარეობდა თუ არა სხდომები, პასუხი იყო - არა, რუსულად. როცა მეუბნები რუსულად ილაპარაკე, მე ხომ არ ვარ რუსეთში, მე ვარ აფხაზეთში, მაშინ შენ უნდა თქვა, რომ ჩვენ ვართ არა აფხაზეთში, არამედ რუსეთში. საბოლოოდ პროექტი ვერ შედგა და დავიშალეთ.


ექვსკურსიაზე მივდიოდით ახალ ათონში. მიკრო ავტობუსში წინ  დავჯექი და ღვედი გავიკეთე. სასწრაფოდ მომახსნევინეს: „არ გაიკეთო, რადგან მიხვდებიან, რომ მეგრელი ხარ და კანონს ემორჩილებიო“. აფხაზეთში იმ კანონებს ემორჩილებიან, რომლებიც მათვისაა მისაღები.


ბიჭვინთაში, ხეცურიანების სახლ-მუზეუმში ვიყავით ექსკურსიაზე.  რომ გაიგეს ქართული ვიცოდით, ტირილი დაიწყეს. მიუხედავათ იმისა, რომ კარგად აღარ ახსოვდათ, რადგან საშუალება არ ჰქონდათ სხვასთან ან ერთმანეთში ესაუბრათ, ყველაფერი მაინც მშობლიურ ენაზე აგვიხსნეს. ყველა ქართული ძველებური ნივთი ჰქონდათ შენახული პატარა სუვენირის სახით, რომ ხალხს არ დავიწყებოდა საქართველო. უცებ აფხაზეთში ქართული რომ გავიგე, ცოტა არ იყოს, ყურში უცნაურად მომხვდა. რომ გავაანალიზე, სად ვიყავი, ძალიან უცხო გრძნობა დამაუფლა.


სკოლის მოსწავლეები გუდაუთის ბანაკში მივდიოდით, მაგრამ პრობლემები შეიქმნა და  სოხუმში, სასტუმროში დავბინავდით. მახსოვს, ქართულად დავილაპარაკე და ყველამ მე შემომხედა.


ერთ-ერთ შეხვედრაზე დავალება მოგვცეს, რომ სოხუმის სუფთა და დაბინძურებული ადგილები აღგვებეჭდა, 50 სურათიდან 45-ზე დაბინძრებული ადგილები იყო. ერთმა გოგონამ თქვა: „თბილისში რომ ჩავედი, მეგონა, იქ სანაგვე დამხვდებოდა, მაგრამ ყველაფერი სუფთაა, ყოველ საღამოს ასუფთავებენ ქალაქს და განათებებიცააო“. იქ არ არსებობს ნაგვის ყუთები, მხოლოდ სოხუმის ცენტრში დგას.


გალში ფულის ერთეული რუბლია.  მაღაზიებში პროდუქტს ცეცხლის ფასი უკიდია. პროდუქტი ასეთი ძვირი ანაკლიაშიც არ არის. არჩევანიც ცოტაა და საქონელი, ზოგადად, რუსეთიდან შემოდის. მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი სოფლის მეურნეობაშია დასაქმებული. ენგურჰესის მიმდებარე ოთხი სოფლიდან მოსახლეობის უმრავლესობა ჰიდროელექტროსადგურში მუშაობს და აფხაზეთის დე ფაქტო მთავრობას ესეც აღიზიანებთ.


შემთხვევით გავიგე, რომ ჩემი საბუთი მოსული იყო, მივხვდი, რომ იმდღესვე, რომ არ ამეღო მერე პრობლემა შმექმნებოდა, გალში რომ ჩავედით, ის პიროვნება, ვინც პასპორტებს არიგებდა, წასული იყო და შუა გზიდან მოვაბრუნეთ, მის კაბინეტში, მასთან ერთად, ჩუმად შევიპარეთ, რადგან მას პრობლემები არ შექმნოდა. ამის შემდეგ 3-4 წელი პასპორტები აღარ გაუციათ. პასპორტი  ორნაირია, გიწერია ეროვნება ქართველი ან აფხაზი, ვისაც ეროვენაბა აფხაზი უწერია,  არჩევნებში მონაწილეობა შეუძლია. ნებისმიერ იურიდიულ საკითხში ჩართვა, თუ ქართველი გიწერია ეროვნებად, გარდა საზღვარზე გადმოსვლა-გადასვლისა, კანონიერად არაფერის უფლება გაქვს.


პასპორტს ვადა 20 წელი ჰქონდა მაგრამ, უკვე გააუქმეს. სამსახურისა და სწავლის გამო ვერ გადავედი, რომ აღვადგინო. ამას კიდევ  ბევრი ფული და დრო სჭირდება.


2013 წელს აფხაზეთში პუტინი ჩამოვიდა და თქვა: „მე ძალით არ გაგიშვებთ, არ გაგყრით აქედან, მაგრამ  იმდენს გავაკეთებ, შეგიქმნით პრობლემებს, რომ  თქვენი ფეხით აბარგდებით და წახვალთო“. ჰაერს წაგართმევს და იძულებული გახდები, რომ წამოხვიდე. რუსეთი აფხაზეთს არ დათმობს, როდესაც უკვე თითქმის მის ხელშია. აფხაზებმაც დაყარეს ფარ-ხმლი და დინებას მიჰყვებიან, რადგან ბრძოლის უნარი აღარ აქვთ,  და არც უნდათ. მე ამას მათ თვალებშიდაც ვხედავდი. პუტინს ხალხი საერთოდ არ აინტერესებს, მისთვის მთავარი ტერიტორიაა.


არიან ბავშვები, ახალგაზრდები, რომლებმაც არაფერი იციან საქართველოს შესახებ, არც სმენიათ. არ აინტერესებთ ისტორია.


დაბრუნების შანსი ყოველთვის არის, მაგრამ ძალიან დიდი დრო სჭირდება. სამი ფაქტორია: 1) აფხაზები მობილიზდნენ; 2) საქართველო გაძლიერდეს და  სწორი სვლები გააკეთოს; 3) რუსეთმა უნდა დაუშვას შეცდომა. აფხაზებს რუსეთმა თავისუფლებაც რომც მისცეს, საქართველოს იმ შემთხვევაში შემოუერთდბიან, თუ ვინმე დიპლომატიურად დაელაპარაკება. ორივე  მხარის წარმომადგენლებმა უნდა მიაღწიონ შეთანახმეაბას ურთიერთობის აღსადგენად. აფხაზეთის მხრიდან საჭიროა ისეთი ადამიანი, რომელიც პროქართული იქნება.


მამაჩემს გალს იქით წასვლა არ უყვარს. გაიშნიკები გაგაჩერებენ და გეტყვიან ეს ნაკაწრი რატომ გაქვს, თუ გინდა გაგიშვან, ფული უნდა გადაუხადო. შემდეგ ისევ გაჩერებენ... აფხაზეთში კორუფციაა გამეფებული. დაძაბულობა იგრძნობა. უცხო ადამიანი, ალბათ, ვერ გაუძლებს, ნერვიულობისგან შეიძლება მოკვდეს. ხიდს აქეთ, ბავშვი რომ გადმოდის, ჰგონია, რომ აქაც მსგავსი სიტუაციაა. სხვადასხვა სამყაროა რუხის ხიდის გაღმა-გამოღმა. მთავრაია, ბავშვს დაანახო, რა არის ხიდს იქით. იქ სიტყვის თავისუფლება არაა, ნებისმიერი ფორმით აჩუმებენ ადამიანს.


გალის რაიონი  ხელწამოსაკრავი ჰქგონიათ. ახლახანს წავიკითხე, რომ უნდათ ის დანარჩენი აფხაზეთის ნაგავსაყრელად აქციონ.


ავტორი: ქეთევან კენჭოშვილი   #მედიალაბორატორია


სამართალდამცველებმა ახალქალაქში ინტერპოლის მიერ ძებნილი თურქეთის მოქალაქე დააკავეს

შინაგან საქმეთა სამინისტროს სამცხე-ჯავახეთის პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომლებმა, ფინანსთა სამინისტროს მებაჯე-ოფიცრებთან ერთად, სასაზღვრო-გამშვებ პუნქტ „კარწახში“ ინტერპოლის  წითელი ცირკულარით ძებნილი პირი დააკავეს.

პოლიციამ რუსთავში წარსულში მრავალჯერ ნასამართლევი პირი თაღლითობის ბრალდებით დააკავა

შსს-ს ქვემო ქართლის პოლიციის დეპარტამენტის რუსთავის საქალაქო სამმართველოს თანამშრომლებმა, თაღლითობის ბრალდებით, 1956 წელს დაბადებული, წარსულში მრავალჯერ ნასამართლევი და ამჟამად პირობითი მსჯავრის ქვეშ მყოფი დ.ხ. დააკავეს.

ინფრასტრუქტურის სამინისტრო სამცხე-ჯავახეთში 10-ზე მეტი სკოლის სრულ რეაბილიტაციასა და მშენებლობას ახორციელებს  

საქართველოს ვიცე-პრემიერი, რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი მაია ცქიტიშვილი სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში, სოფელ ზარზმისა და მოხეს სკოლების მიმდინარე რეაბილიტაციის პროცესს გაეცნო. 

რუსთავში დაკარგული 35 წლის მამაკაცის ცხედარი იპოვეს

მდინარე მტკვარზე საძიებო-სამაშველო ოპერაცია ორი დღის განმავლობაში მიმდინარეობდა.

სისხლიანი დაპირისპირება სოფელ კარდენახში - დაჭრილია 48 წლის კაცი

გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარდენახში ქუჩური გარჩევა სისხლიან დაპირისპირებაში გადაიზარდა.

კახაბერ ქემოკლიძე: არსებული ინფორმაციით, საქართველოს შვიდი მოქალაქე საოკუპაციო ხაზს მიღმა დააკავეს

"არსებული ინფორმაციით, საქართველოს შვიდი მოქალაქე ოკუპირებული აძვის თავის ტერიტორიაზე, ანუ საოკუპაციო ხაზს მიღმა დააკავეს".

ვლადიმერ კონსტანტინიდი: მოვუწოდებთ რუსეთს, დაუყოვნებლივ შეწყვიტოს უკანონო ქმედებები და პატივი სცეს ნაკისრ ვალდებულებებს

საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერი ვლადიმერ კონსტანტინიდი საოკუპაციო ხაზიდან საქართველოს 7 მოქალაქის გატაცებას ეხმაურება.

ციხელაშვილი: მავთულხლართის გავლებას სამხედრო დანიშნულება არ აქვს, მისი მიზანი საზოგადოებაზე წნეხია

"მავთულხლართის გავლებას ამა თუ იმ სოფელში არანაირი სამხედრო დანიშნულება არ აქვს, მისი დანიშნულება არის პოლიტიკური, რომ მუდმივი წნეხი იყოს საზოგადოებაზე".

არჩილ თალაკვაძე: ყველაფერს ვაკეთებთ, რომ მოკლე დროში დავადგინოთ ახალუბანში მცხოვრები მოქალაქეების ადგილსამყოფელი და დავუბრუნოთ ისინი ოჯახებს

პარლამენტის თავმჯდომარე არჩილ თალაკვაძე სოფელ ახალუბანში მცხოვრები საქართველოს მოქალაქეების დაკავების ფაქტს ეხმაურება.

ბორჯომში საპატიო მოქალაქეები გამოავლინეს

სახალხო დღესასწაულზე „ბორჯომობა 2019“ საპატიო მოქალაქეები დაასახელეს.

რუსმა სამხედროებმა, ამ დროისთვის არსებული ინფორმაციით, საქართველოს შვიდი მოქალაქე დააკავეს

საოკუპაციო ხაზთან რუსმა სამხედროებმა ამ დროისთვის არსებული ინფორემაციით, საქართველოს შვიდი მოქალაქე დააკავეს. ინფორმაციას პირველი არხი ავრცელებს.

დავით ზალკალიანი გუგუტიანთკარში - ფოტორეპორტაჟი

საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი დავით ზალკალიანი სოფელ გუგუტიანთკარში ჩავიდა და იქ არსებულ ვითარებას ადგილზე გაეცნო.

დავით ზალკალიანი: ყველაფერს ვაკეთებთ, რაც კი რესურსი და საერთაშორისო მექანიზმი არსებობს

საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი დავით ზალკალიანი გუგუტიანთკარში ჩავიდა და მოსახლეობას პირადად გაესაუბრა.

რომელ უბნებში მუშაობენ უკვე მართლწესრიგის ოფიცრები და როგორ დავუკავშირდეთ მათ

თბილისში, ვაკე-საბურთალოს რაიონს 117 მართლწესრიგის ოფიცერი ყავს, რომლებიც საკუთარ სამოქმედო ტერიტორიაზე მოსახლეობის უსაფრთხოებაზე ზრუნავენ.

ლაშა ტალახაძემ ახალი რეკორდი დაამყარა

დიღომში, ოლიმპიურ სოფელში მდებარე ფრენბურთის არენაზე დასრულდა ძალოსანთა საქართველოს ჩემპიონატი. ასპარეზობაზე ბოლოს 109 და +109 კგ. წონითი კატეგორიის ძალოსნები გამოვიდნენ. 

რომან კაკულია: საერთაშორისო საზოგადოების თვალში ჩანს, რომ საერთაშორისო თამაშის წესებს საქართველოში პატივს სცემენ და მათ გაუმჯობესებაზე ფიქრობენ

„ფიტჩის“ მიერ საქართველოსთვის რეიტინგის შენარჩუნება მიუთითებს, რომ საერთაშორისო საზოგადოების თვალში ჩანს, რომ საერთაშორისო თამაშის წესებს ამ ქვეყანაში პატივს სცემენ და მათ გაუმჯობესებაზე ფიქრობენ, -

თამარ კიკნაძე: სახელმწიფო კონსორციუმს ყველაფერში გაყვა, გარდა იმ ნაწილისა, რომელიც სახელმწიფო ინტერესს აზიანებდა და სწორედაც მოიქცა

„ანაკლიის განვითარების კონსორციუმიდან“ ამერიკული ჯგუფი „კონტის“ გასვლის შესახებ, სოციალურ ქსელში, პოლიტიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი თამარ კიკნაძე პოსტს აქვეყნებს.

გიორგი ცუცქირიძე: რეალურად ირკვევა, რომ ამერიკული ჯგუფი „კონტი“, კონსორციუმში ხაზარაძეს და კომპანიას დასჭირდათ ტენდერის მოსაგებად

ექსპერტი გიორგი ცუცქირიძე, „ანაკლიის განვითარების კონსორციუმიდან“ ამერიკული ჯგუფი „კონტის“ გასვლას სოციალურ ქსელში ეხმიანება.

 

 

ლადო ბოჟაძე: საქართველოსთვის უმნიშვნელოვანესი ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტი უნდა აშენდეს ნებისმიერ შემთხვევაში და აშენდება კიდეც!

„სამოქალაქო საზოგადოებისა და დემოკრატიის განვითარების ცენტრის“ ხელმძღვანელი ლადო ბოჟაძე,  „ანაკლიის განვითარების კონსორციუმიდან“ ამერიკული ჯგუფი „კონტის“ გასვლის შესახებ, სოციალურ ქსელში წერს.

ავტოავარიისას დაშავებული ქალი ქუთაისში გადაიყვანეს

ზუგდიდის ცენტრში მომხდარი ავტოავარიისას დაშავებული ქალი ქუთაისის რეფერალურ კლინიკაში გადაიყვანეს.

გია აბაშიძე: სიმართლე საბოლოოდ გაცხადდა! ხაზარაძე-ჯაფარიძეს მოუწიათ იმის აღიარება, რომ „კონტი“ არც ყოფილა რეალურად ანაკლიის პროექტში

ექსპერტი გია აბაშიძე, „ანაკლიის განვითარების კონსორციუმიდან“ ამერიკული ჯგუფი „კონტის“ გასვლას, სოციალურ ქსელში ასე ეხმაურება.